huishouden energie besparen keuken moestuin creatief

Brood bakken zonder gist

We zijn vandaag zo gewend aan het gebruik van gist bij het bakken van brood, dat we bijna vergeten zijn dat er ook manieren zijn om brood te bakken zonder gist.

Gist is eigenlijk een vrij recente, industriële ontwikkeling, vroeger werd steeds brood gebakken zonder gist bijvoorbeeld met zuurdesem. Er zijn tal van "oude" broodrecepten zonder gist beschikbaar.

Brood bakken met zuurdesem

Tot in de 19de eeuw werd zuurdesem in plaats van gist gebruikt om brood te laten rijzen. Er zijn archeologische vondsten die aantonen dat reeds 4000 jaar voor Christus brood gebakken werd met zuurdesem.

Zuurdesem is een mengsel vam bloem en water dat in een warme omgeving gestaan heeft en daardoor gaat fermenteren, melkzuurbacteriën gaan zich vermenigvuldigen in het mengsel.

Echt zuurdesembrood is moeilijker om te maken dan een klassiek brood met gist, vooral omdat het lang moet rijzen en omdat er wel wat voorbereiding bij komt kijken. Maar er zijn ook voordelen want brood uit zuurdesem is langer houdbaar, veerkrachtiger en heeft een karakteristieke, volle smaak. Er wordt soms gezegd dat zuurdesembrood gezonder is dan brood uit gist, dit is echter nooit wetenschappelijk bewezen.

zuurdesem

Verse zuurdesem, ideaal om brood te bakken zonder gist. Foto van Janus Sandsgaard (Licensed under CC BY 4.0).

Als je zuurdesembrood zou kopen, ga dan naar een bakker die je kan vertrouwen. Er is geen enkele wettelijke bescherming op de naam zuurdesembrood. Vaak gebruiken industriële bakkerijen voor dit brood toch een mengsel van zuurdesem en gist, je gaat dan gewoon meer geld betalen voor een brood met gist dat wat speciaal smaakt.

Wil je zelf aan de slag? Op deze pagina vind je meer uitleg over het zelf maken van zuurdesem. Eens je zuurdesem geslaagd is, vind je hier en hier enkele recepten.

Brood bakken met bakpoeder

Brood bakken met bakpoeder, en dus zonder gist, is gemakkelijk want eens je de ingredienten en hun verhoudingen kent is het voornamelijk een kwestie van alles samen in een pot te gooien en wat te mengen. Daarnaast is een belangrijk voordeel dat er nauwelijks rijstijd nodig is en je dus snel brood kan bakken.
Het is wel belangrijk dat je de verschillende soorten bakpoeders kent, en hoe je ze in een recept moet gebruiken. Je mag een soort bakpoeder in een recept namelijk niet zomaar door een ander vervangen.

Er zijn 3 soorten bakpoeder die in aanmerking komen om brood te bakken zonder gist:

  • Baksoda, ook gekend als zuiveringszout of natriumbicarbonaat.
  • Klassiek bakpoeder, een mengsel van baksoda en een zuur. Meestal wordt wijnsteenzuur of citroenzuur gebruikt.
  • Wijnsteenbakpoeder, een mengsel van baksoda en wijnsteen. Opgelet wijnsteen is niet hetzelfde als wijnsteenzuur.

Bakpoeders worden gebruikt in zelfrijzende bloem, dat je ook kant-en-klaar in de winkel kan kopen. Als je zelf zelfrijzend bloem wil maken, dan voeg je 15 gram klassiek bakpoeder of 15 gram wijnsteenbakpoeder of 5 gram baksoda toe aan 500 gram bloem. Zo kan je brood bakken zonder gist. Voor alle soorten bakpoeders geldt dat je vaak wat moet experimenteren om de juiste verhoudingen te vinden voor een bepaald recept.

Een gemakkelijk recept om met bakpoeder een traditioneel Iers sodabrood te maken vind je op deze pagina
Tenslotte zetten we voor de duidelijkheid de verschillende soorten bakpoeders nog even op een rijtje.

Baksoda

Natriumbicarbonaat, in de volksmond beter bekend als bakpoeder, baksoda of baking soda wordt gebruikt om deeg te laten rijzen zonder gist. Wanneer baksoda in aanraking komt met zuren als bijvoorbeeld karnemelk, citroen of azijn dan worden kleine gasbelletjes gevormd die je deeg luchtig maken. Je mag enkel baksoda gebruiken wanneer je recept een zuur ingrediënt bevat, anders gaat er niets gebeuren en krijg je bovendien een vieze nasmaak.

Baksoda is geconcentreerd, je gebruik in plaats van 1 theelepel bakpoeder slechts 1/3 theelepel baksoda.

Klassiek bakpoeder

Klassiek bakpoeder dat je zo in de winkel koopt is een mengsel van baksoda en een zuur. Omdat er reeds een zuur inzit hoef je dus niet speciaal azijn of citroen te gebruiken voor een goede werking.

Als je recept om baksoda vraagt, dan kan je 1 theelepel baksoda vervangen door 3 theelepels klassiek bakpoeder.

Wijnsteenbakpoeder

Wijnsteenbakpoeder is verkrijgbaar bij sommige natuurvoedingswinkels. Je kan het ook zelf maken door 1 theelepel baksoda te mengen met 2 theelepels wijnsteen. Ook wijnsteen kan je best in de natuurvoedingswinkel gaan zoeken, het is soms beter bekend onder de namen Crème de Tartre of Cream of Tartar.

Je kan wijnsteenbakpoeder op dezelfde manier en in dezelfde hoeveelheden gebruiken als klassiek bakpoeder. Vervang je in een recept baksoda door wijnsteenbakpoeder? Dan voeg je in plaats van 1 theelepel baksoda, 3 theelepels wijnsteenbakpoeder toe.

in de kijker

de leukste projecten

aanbevolen