huishouden energie besparen keuken moestuin creatief

Is het Europees Ecolabel consumenten bedrog?

Het Europees Ecolabel is het milieu keurmerk van de Europese Unie voor diensten en non-food producten. Het Europees Ecolabel laat consumenten toe om producten te onderscheiden die een verlaagde ecologische impact hebben, zowel wat betreft grondstoffen, productie als gebruik.

Het Europees Ecolabel is geheel vrijblijvend, de criteria waaraan een product moet voldoen om dit ecolabel te krijgen liggen vast per productgroep. Producten met ecolabel kan je opzoeken op deze website.

europees ecolabel

Deze afbeelding wordt getoond op de verpakking van producten die voldoen aan het Europees ecolabel.

Regelmatig rijzen vragen over de correcte toepassing van de criteria en controles op naleving ervan. Een overzicht:

Ecologische wasmiddelen - Ecover 2009

In 2009 liet Ecover, een producent van o.a. ecologische wasmiddelen, een aantal producten die het Europees Ecolabel dragen onderzoeken door een onafhankelijk testlabo. Volgens Ecover zou 13 van de 15 geteste wasmiddelen niet aan de criteria van het ecolabel voldoen, en werd het label dus ongegrond toegekend of zijn er onvoldoende controles op het naleven van de criteria van het label. Ecover weigert daarom zijn producten te registreren onder het Europees ecolabel, al zegt de producent dat hun gestelde interne criteria nog strenger zijn.

Ecologisch papier - Fern 2010

In 2006 werd het Europees Ecolabel voor papierwaren toegekend aan twee merken papier van de Aziatische producent Pindo Deli. Dit bedrijf maakt deel uit van Asia Pulp and Paper (APP), internationaal een van de meest dubieuze concerns betreffende milieu(on)vriendelijke papier productie.

Een van de doelstellingen van het ecolabel voor papierwaren is om de consument te verzekeren dat het papier dat die koopt op een duurzame manier geproduceerd werd, uit wel beheerde bossen of gerecycleerd materiaal en dus niet uit hout van vernietigde regenwouden. Fern, een Nederlandse NGO gespecialiseerd in EU policies met betrekking tot bosbeheer, kwam erachter dat bij de productie van Pindo Deli papierwaren met ecolabel op grote schaal Sumatraans regenwoud wordt gekapt.

Fern schreef in 2010 een vernietigend rapport met betrekking tot het ecolabel dat werd toegekend aan Pindo Deli. De conclusies van dit rapport zijn pittig:

  • Het EU Ecolabel voor papierwaren is zeer zwak, en de gereviseerde versie uit 2009 is niet beter. Het ecolabel voor papier geeft geen garantie dat het product afkomstig is uit duurzame bosbouw of gerecycleerd materiaal.
  • Het ecolabel is ten aanzien van consumenten niet transparant. Het is bijna onmogelijk om te achterhalen op welke basis het ecolabel werd toegekend aan een specifieke producent.
  • De producten van Pindo Deli waaraan het ecolabel werd toegekend worden geproduceerd op een manier die bijzonder milieu onvriendelijk is, de lokale samenleving ontwricht en omvat zelfs praktijken die illegaal zijn. Het Europees ecolabel van deze producten zou dus ingetrokken moeten worden.

Het volledige rapport van Fern leest u hier. De conclusies van dit onafhankelijk rapport werden later weerlegt door de Europese Commissie met een bericht dat intussen niet meer beschikbaar is op de website van de EU, en de mededeling dat uit een audit bleek dat beide papiermerken terecht het ecolabel kregen. Op de beslissing om het ecolabel van de geviseerde producten niet te schrappen werd door heel wat NGO's waaronder WWF afwijzend gereageerd.

Conclusie

Een ecolabel moet consumenten geruststellen dat een product op een duurzame manier werd geproduceerd, en in dagelijks gebruik zo weinig mogelijk schade toebrengt aan de leefomgeving. Het Europees ecolabel wordt zo voorgesteld dat alleen de beste, meeste ecologische producten het label krijgen toegekend.

Helaas is het Europees Ecolabel weinig transparant, het is als consument onmogelijk om na te gaan welke stappen de Europese Commissie genomen heeft alvorens een ecolabel werd toegekend. Ging er een onafhankelijke instelling ter plaatse kijken bij de producent? Werden toeleverancies van de producent onder de loep genomen? Of ging men enkel uit van informatie die op papier of elektronisch werd toegestuurd?

Sinds het geval Pindo Deli zijn er door de Europese commissie stappen genomen om de transparantie te verhogen. Zo kunnen consumenten voortaan via de website klachten doorsturen over producten die onterecht het Europees Ecolabel zouden claimen. Het is voor de meeste producten nog steeds onduidelijk tot welk niveau de producent werd gecontroleerd, de Europese commissie claimt wel dat een audit van de productie site mogelijk is maar dit is geen vereiste voor toekenning van het ecolabel.

Hoewel het Europees ecolabel voor verbetering vatbaar is moeten we ook realistisch zijn dat een ecolabel op dergelijke schaal kosten efficiƫnt moet zijn. Het aantal producten dat continu moet geƫvalueerd worden is groot, en een bezoek aan elke productie site of toeleverancier zou te duur zijn.

Voor consumenten zijn de bestaande ecolabels de beste garantie voor een duurzaam product, zelfs indien dit ecolabel in enkele uitzonderlijke gevallen onterecht werd toegekend. De Europese Commissie moet alles in het werk stellen om zijn ecolabel geloofwaardig te houden, transparantie voor consumenten en duidelijk sancties voor producenten die op basis van valse informatie een ecolabel aanvragen zijn in eerste instantie een betaalbare manier om dit tot stand te brengen.

in de kijker

de leukste projecten

aanbevolen